Ιατρεία Ψυχοθεραπείας - Συμβουλευτικής και Ομαδικής Ανάλυσης

 
 

Ψυχολογία

 
Οι Ψυχολογικές συνέπειες του πολέμου
 
Πόλεμος είναι μια κατάσταση ένοπλης σύγκρουσης μεταξύ κοινωνιών.

Γενικά χαρακτηρίζεται από ακραία επιθετικότητα, καταστροφή και θνησιμότητα, χρησιμοποιώντας τακτικές ή άτακτες στρατιωτικές δυνάμεις.

Η απουσία πολέμου συνήθως ονομάζεται ειρήνη.

Οι εχθροπραξίες αναφέρονται στις κοινές δραστηριότητες και χαρακτηριστικά των τύπων πολέμου ή των πολέμων σε γενικές γραμμές.

Ο ολικός πόλεμος είναι πόλεμος που δεν περιορίζεται σε καθαρά νόμιμους στρατιωτικούς στόχους
και μπορεί να οδηγήσει σε μαζικές απώλειες πολιτών και άλλων μη-μαχίμων.

Ο πόλεμος είναι δυστυχώς συμφορά για όλους τους ανθρώπους και στον σύγχρονο κόσμο αυτή η μάστιγα συνεχίζει να πλήττει πολλές χώρες και να προκαλεί τεράστιες ανθρωπιστικές καταστροφές σε αρκετά σημεία του πλανήτη, επηρεάζοντας άμεσα και έμμεσα τις ζωές εκατομμυρίων ανθρώπων, στην ουσία κάθε πόλεμος όπου και αν γίνεται μας επηρεάζει όλους.

Ο κάθε πόλεμος προκαλεί επώδυνες καταστάσεις και επιφέρει ανεξίτηλα τραύματα σε νικητές και ηττημένους.

Οι συνέπειες του πολέμου είναι ποικίλες και σίγουρα ανεπανόρθωτες.

Στο σημείο αυτό να πούμε κάποια πράγματα για τις ψυχολογικές συνέπειες του πολέμου σε αυτούς που πολεμούν,
σε αυτούς που συμμετέχουν με τον ένα ή με τον άλλο τρόπο σε μια στρατιωτική μάχη.

Μια πρώτη και συνολική προσέγγιση του τεράστιου αυτού προβλήματος θα μας πληροφορήσει ότι ο πόλεμος αφήνει τεράστια ψυχολογικά προβλήματα στους στρατιώτες που επέζησαν του πολέμου,
αλλά και σε όλο τον πληθυσμό κυρίως της χώρας που δέχτηκε τη στρατιωτική επίθεση.

Τα ψυχικά τραύματα που είναι αποτέλεσμα των τρομακτικών και απάνθρωπων εμπειριών που έζησαν στο πεδίο της μάχης θα τους συνοδεύουν σε όλη τους τη ζωή και κάποια από αυτά θα συνεχίσουν να επηρεάζουν και τις επόμενες γενιές.

Οι ψυχολογικές συνέπειες σίγουρα διαφέρουν, έχουν όμως και σημαντικές ομοιότητες συγκριτικά στους αμυνόμενους και στους επιτιθέμενους, ανάμεσα στην χώρα που δέχεται την επίθεση και τη στρατιωτική επέμβαση και στη χώρα που επιτίθεται.

Ένα κοινό συναίσθημα όλων που συμμετάσχουν σε μια στρατιωτική σύγκρουση είναι ο έντονος φόβος του βίαιου θανάτου και απώλειας της ζωής που είναι ότι πολυτιμότερο έχουμε.
Αυτό το συναίσθημα του φόβου δεν μπορεί να μειωθεί όσο καλά εκπαιδευμένος και αν είναι ο στρατιώτης γιατί απλά απειλείται ευθέως η ύπαρξη του.

Κατά τη διάρκεια ενός πολέμου, οι άνθρωποι μπορούν να εκτεθούν σε πολλά διαφορετικού τύπου τραυματικά περιστατικά, τα οποία μπορούν να οδηγήσουν σε χρόνια αγχώδη διαταραχή και κατάθλιψη και αρκετοί μπορεί να εμφανίσουν ακόμα και αυτοκτονικό ιδεασμό.

Επίσης έχει παρατηρηθεί μία σειρά αντιδράσεων στον οργανισμό των πληγέντων που έχουν προκληθεί από τη φρίκη του πολέμου.

Η ονομασία του φαινομένου αυτού είναι “μετατραυματική αγχώδης διαταραχή” (PTSD) και λαμβάνει χώρα κατά την παρουσία ενός τραυματικού γεγονότος, ενός ισχυρού σοκ ή ενός συμβάντος που απείλησε ή τρομοκράτησε κάποιον.

Έξαρση του PTSD έχουμε κατά κύριο λόγο όταν επικρατεί πόλεμος.

Από την αρχαιότητα χιλιάδες άνθρωποι που είχαν παραστεί μάρτυρες της φρίκης του πολέμου, κυρίως στρατιώτες, μη μπορώντας να διαχειριστούν την ψυχολογική πίεση, εμφάνιζαν ψυχοσωματικά προβλήματα. Τα ψυχοσωματικά αυτά προβλήματα αναγνωρίστηκαν επισήμως ως ψυχική διαταραχή το 1980.

Ειδικότερα τα παιδιά μπορεί να εκδηλώνουν από μέτρια έως σοβαρή κατάθλιψη.

Οι ψυχολογικές συνέπειες των πολέμων είναι πολλές και καλύπτουν ένα ευρύ φάρμα ψυχοπαθολογίας και ψυχικών διαταραχών, αξίζει στο σημείο αυτό να θυμηθούμε το κατοχικό σύνδρομο πείνας που είχε προσβάλει και ταλαιπώρησε για αρκετές δεκαετίες την Ελληνική κοινωνία, οι δεκάδες χιλιάδες θάνατοι από την πείνα κατά τη διάρκεια της Γερμανικής κατοχής επηρέασαν την ψυχολογία ολοκλήρου του Ελληνικού λαού, ο φόβος που έγινε μετέπειτα φοβία μην πεθάνει κάποιος από την πείνα επηρέασε σε πολλαπλά επίπεδα την κοινωνία και φυσικά δεν επηρέασε μόνο όσους βίωσαν αυτή την τραγική πραγματικότητα αλλά και τις επόμενες γενιές που δεν αντιμετώπιζαν ανάλογα προβλήματα.

Οι ψυχολογικές συνέπειες και οι πληγές που αφήνουν πίσω του οι πόλεμοι διαρκούν πολλά χρόνια και δεν κλείνουν εύκολα, σε όλους ανεξάρτητα από το αν οι κάτοικοι μιας χώρας μετείχαν στον πόλεμο ή όχι και δυστυχώς η θεραπεία δεν είναι εύκολη υπόθεση, σε πολλές περιπτώσεις και μόνο η λέξη πόλεμος δημιουργεί άγχος και φόβο σε μεγάλη μερίδα συνανθρώπων μας, ίσως μόνο αν κάποια στιγμή σταματήσουν οι πόλεμοι και γλιτώσει η ανθρωπότητα από τη βαρβαρότητα του πολέμου θα μπορούμε να μιλάμε για απάλειψη των ψυχολογικών του συνεπειών, δυστυχώς όμως όπως έχει δείξει η ιστορία πολλές φορές τα τεράστια οικονομικά συμφέροντα και η αλαζονεία του ανθρώπου δεν θα πάψουν να αποτελούν τις αιτίες των εμπόλεμων συγκρούσεων.

Στο σημείο αυτό να δούμε στην εποχή μας πως ένας πόλεμος που συμβαίνει σε μια μακρινή χώρα από τη δική μας μπορεί να μας επηρεάσει ψυχολογικά.

Είναι γεγονός ότι ζούμε στην εποχή της παγκοσμιοποίησης, του ιντερνετ των social media κτλ έτσι ώστε οι ειδήσεις σε δευτερόλεπτα να φθάνουν σε κάθε άκρη του κόσμου, μπροστά στην οθόνη μας άμεσα και γρήγορα, όπως συμβαίνει και με τον τωρινό πόλεμο στην Ουκρανία μετά την εισβολή των Ρώσων, οι ειδήσεις για την εξέλιξη του πολέμου φθάνουν καθημερινά και σε εμάς, έτσι εκτιθέμεθα συνεχώς σε μπαράζ αρνητικών και καταστροφικών ειδήσεων που επηρεάζουν τη ψυχολογία μας, θα πρέπει λοιπόν αν νιώθουμε ότι δεν μπορούμε να διαχειριστούμε αυτόν τον καθημερινό όγκο αρνητικών πληροφοριών να λάβουμε κάποια μέτρα ώστε να προστατέψουμε και να διαφυλάξουμε την ψυχική μας υγεία.

Είναι απολύτως φυσιολογικό και μέρος της ανθρώπινης μας διάστασης να νιώθουμε πλήθος στενάχωρων και άσχημων συναισθημάτων με αυτά που συμβαίνουν στην Ουκρανία, καλό θα ήταν αν νιώθουμε ότι δυσκολευόμαστε, να περιορίσουμε το να βλέπουμε άσχημες ειδήσεις, άλλωστε δεν πρέπει να ξεχνάμε ότι σε κάθε πόλεμο η παραπληροφόρηση και οι ψεύτικες ειδήσεις είναι συχνά φαινόμενα.

Επίσης είναι σημαντικό όπως έπρεπε να γίνει και στη διάρκεια της πανδημίας, να εκφραζόμαστε στους φίλους και γνωστούς ή στην οικογένεια μας σχετικά με τα συναισθήματα μας και το πως βιώνουμε τα γεγονότα, άλλωστε όταν κάτι μας στεναχωρεί, όσο περισσότερο το συζητάμε τόσο καλύτερα θα είμαστε, εξίσου καλό είναι να μπορούμε να κάνουμε και άλλες δραστηριότητες πέραν από τις επαγγελματικές για να βοηθάμε το μυαλό μας να μην σκέφτεται συνεχώς τα ίδια άσχημα γεγονότα του πολέμου, επίσης πάντα ο αθλητισμός και η κοινωνική συναναστροφή βοηθούν.

Δημήτρης Οικονόμου
Ιατρός Ψυχίατρος Ψυχοθεραπευτής
Δημοτικός Σύμβουλος Νέας Σμύρνης
 
 
 
Τα ανεκτίμητα οφέλη του καλού ύπνου
 
Που οφείλεται η διστακτικότητα στα εμβόλια;
 
Οικογενειακή βία και παιδί
 
Προτάσεις για γυναστική με ασφάλεια
 
Φυσιολογία και Παθολογία του πένθους
 
Σύνδρομο Θυμού (Μέρος Α)
 
Σύνδρομο Θυμού (Μέρος Β)
 
Η άσκηση με αντιστάσεις μπορεί να βελτιώσει τα συμπτώματα κατάθλιψης