Ιατρεία Ψυχοθεραπείας - Συμβουλευτικής και Ομαδικής Ανάλυσης

Παθήσεις

Διπολική Διαταραχή

Διπολική Διαταραχή (Φωνητικό)

Ο ψυχίατρος Δημητρης Οικονομου μιλάει στη συγγραφέα Ιωάννα Λάκα

Ο γνωστός ψυχίατρος Δημήτρης Οικονόμου σε μία εξαιρετική συνέντευξη παρέα με την συγγραφέα Ιωάννα Λάκα.

Για να ακούσετε τη συνέντευξη κάντε κλικ εδώ

Διπολική διαταραχή (άρθρο)

Η Διπολική Διαταραχή (ΔΔ), γνωστή παλαιότερα και ως μανιοκατάθλιψη, είναι μια ψυχική νόσος με κύριο χαρακτηριστικό τις δραματικές εναλλαγές της διάθεσης, με συνέπεια να επηρεάζεται άρδην η καθημερινότητα των πασχόντων.

Το Εθνικό Ινστιτούτο Ψυχικής Υγείας (NIMH) εκτιμά ότι το 4,4% των ενηλίκων των ΗΠΑ βιώνει κάποια στιγμή της ζωής του ΔΔ. Βάσει των ίδιων εκτιμήσεων, από αυτούς, το 82,9% αντιμετωπίζει σοβαρά συμπτώματα της νόσου.
Η Διπολική Διαταραχή, όμως, φαίνεται ότι «χτυπά» και εφήβους, καθώς, σύμφωνα με τα στοιχεία του Ινστιτούτου, το 2,9% των εφήβων στις ΗΠΑ υποφέρει από Διπολική Διαταραχή, ενώ ο επιπολασμός της νόσου φαίνεται ότι είναι υψηλότερος στα κορίτσια (3,3%) έναντι των αγοριών (2,6%).
Σύμφωνα με έρευνες, ο κίνδυνος για αυτοκτονία είναι 20-30 φορές μεγαλύτερος στους πάσχοντες από ΔΔ ,ενώ επιπλέον οι εν λόγω ασθενείς παρουσιάζουν αυξημένα ποσοστά θνησιμότητας σε σχέση με τον γενικό πληθυσμό, με συνέπεια, το προσδόκιμο ζωής τους να μειώνεται κατά 11 έτη ή και περισσότερο.

Τύποι διπολικής διαταραχής

Η διπολική διαταραχή έχει τέσσερις βασικούς τύπους: 

  • Διπολική Διαταραχή τύπου Ι: Εκδηλώνεται από μανιακά επεισόδια που διαρκούν τουλάχιστον 7 ημέρες ή από μανιακά συμπτώματα που είναι τόσο σοβαρά ώστε το άτομο να χρειάζεται άμεση νοσοκομειακή περίθαλψη. Συνήθως εμφανίζονται και καταθλιπτικά επεισόδια τα οποία διαρκούν τουλάχιστον δυο εβδομάδες.
  • Διπολική Διαταραχή τύπου ΙΙ: H εμφάνιση ενός τουλάχιστον μείζονος καταθλιπτικού επεισοδίου και ενός επεισοδίου υπομανίας. Χαρακτηρίζεται από την ύπαρξη ενός τουλάχιστον υπομανιακού επεισοδίου και κυρίως καταθλιπτικών επεισοδίων.
  • Κυκλοθυμική Διαταραχή: Συνδυασμός συμπτωμάτων υπομανίας ή κατάθλιψης που διαρκούν τουλάχιστον 2 χρόνια (1 έτος σε παιδιά και εφήβους).
  • Άλλοι τύποι: Εκδηλώνονται με τα τυπικά συμπτώματα της διπολικής διαταραχής, χωρίς όμως να μπορεί να προκύψει διάγνωση για Διπολική Διαταραχή τύπου Ι ή ΙΙ με βάση τα παραπάνω διαγνωστικά κριτήρια.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Σύμφωνα με τους επιστήμονες της Mayo Clinic, τα συμπτώματα μπορούν να προκαλέσουν απρόβλεπτες μεταβολές στη διάθεση και τη συμπεριφορά των πασχόντων που οδηγούν σε δυσφορία και δυσκολίες στην καθημερινότητά τους .

Μανία και υπομανία

Η μανία και η υπομανία είναι δύο ξεχωριστά είδη επεισοδίων, αλλά έχουν τα ίδια συμπτώματα.
Στην περίπτωση της μανίας παρατηρείται συνήθως έξαρση, υπερκινητικότητα και συναισθηματική διέγερση, ενώ υπάρχουν και περιπτώσεις όπου ο ασθενής χάνει εντελώς την αίσθηση της πραγματικότητας.
Ωστόσο υπάρχει και η κατάσταση της υπομανίας, η οποία είναι επίσης σύμπτωμα διπολικής διαταραχής και παρατηρείται όταν ένα άτομο βρίσκεται σε υπερδιέγερση, έχοντας όμως πλήρη διαύγεια της πραγματικότητας. Μάλιστα, η συγκεκριμένη κατάσταση ενδέχεται να είναι αρκετά ευχάριστη, καθώς κατά τη διάρκειά της ο ασθενής διαθέτει ιδιαίτερη δημιουργικότητα και έχει αρκετή ενέργεια.
Η μανία είναι πιο σοβαρή από την υπομανία και προκαλεί πιο σοβαρά προβλήματα στην εργασία, το σχολείο, στις κοινωνικές δραστηριότητες και στις διαπροσωπικές επαφές. Και το μανιακό και το υπομανιακό επεισόδιο περιλαμβάνουν τρία ή περισσότερα από αυτά τα συμπτώματα:

  • Ασυνήθιστα υπερβολικά ανεβασμένη διάθεση
  • Έντονη ενεργητικότητα ή ανησυχία
  • Υπερδιέγερση
  • Αϋπνία
  • Λογόρροια (γρήγορη ομιλία και πάνω σε διαφορετικά θέματα συζήτησης)
  • Ευερεθιστότητα
  • Υπερβολική αυτοπεποίθηση (αίσθηση ότι μπορεί να κάνει πολλά πράγματα ταυτόχρονα)
  • Υπερβολική, χωρίς αναστολές, επικίνδυνη συμπεριφορά.

Καταθλιπτικό επεισόδιο

Ένα σοβαρό καταθλιπτικό επεισόδιο εκδηλώνεται με συμπτώματα που είναι αρκετά σοβαρά για να προκαλέσουν αξιοσημείωτες δυσκολίες στις καθημερινές δραστηριότητες, όπως η εργασία, το σχολείο, οι κοινωνικές δραστηριότητες ή οι σχέσεις.

Ένα καταθλιπτικό επεισόδιο βάση των ειδικών της Mayo Clinic περιλαμβάνει πέντε ή περισσότερα από αυτά τα συμπτώματα:6

  • Αίσθημα θλίψης, απελπισίας
  • Απώλεια ενδιαφέροντος ή αίσθημα ευχαρίστησης για  όλες -ή σχεδόν όλες-  τις δραστηριότητες
  • Αδυναμία, καταβολή, κόπωση
  • Απώλεια βάρους χωρίς δίαιτα ή αύξηση της όρεξης
  • Αδυναμία συγκέντρωσης ή αναποφασιστικότητα
  • Σκέψεις θανάτου ή αυτοκτονικές τάσεις
  • Διαταραχή ύπνου (κύρια πρώιμη αφύπνιση)
  • Ανηδονία
  • Διαταραχές μνήμης
  • Ανησυχία και άγχος.

Αρκετά συχνά η πάθηση εκδηλώνεται και με υπομανία, όπου το άτομο νιώθει πολύ καλά, πολύ παραγωγικό και λειτουργικό. Επιπλέον, τα σημάδια μπορεί να εμφανιστούν κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης ή να αλλάξουν με τις εποχές.

Αιτίες

Αν και οι ερευνητές δεν έχουν εντοπίσει ακριβώς τα αίτια που προκαλούν την πάθηση, έχουν ανακαλύψει όμως ορισμένους παράγοντες κινδύνου για την εκδήλωσή της. Ένας από τους πιο βασικούς είναι το οικογενειακό ιστορικό, ενώ ερευνάται αν η σύνδεση αυτή μπορεί να οφείλεται σε συγκεκριμένα γονίδια. Ο κίνδυνος αυξάνεται περαιτέρω αν υπάρχει συγγενής πρώτου βαθμού που πάσχει ήδη από ΔΔ, όπως ένας από τους γονείς.

Άλλες «ένοχες» αιτίες που μπορεί να την πυροδοτήσουν είναι:

  • Περίοδοι υψηλού στρες, όπως ο θάνατος ενός αγαπημένου ή άλλου τραυματικού γεγονότος.
  • Κατάχρηση ναρκωτικών ή αλκοόλ.

Αντιμετώπιση

Η Διπολική Διαταραχή αντιμετωπίζεται συνήθως με φαρμακευτική αγωγή και ψυχοθεραπεία.
Οι πάσχοντες μπορούν, αν ακολουθήσουν ορισμένες στρατηγικές αντιμετώπισης, να περιορίσουν σε σημαντικό βαθμό τα συμπτώματα της Διπολικής Διαταραχής.
Στο πλαίσιο αυτό, είναι σημαντικό να προσέξετε τα παρακάτω:

  • Δώστε προσοχή στα προειδοποιητικά σήματα. Η έγκαιρη αντιμετώπιση των συμπτωμάτων μπορεί να αποτρέψει την επιδείνωση των καταθλιπτικών ή υπομανιακών επεισοδίων.
  • Αποφύγετε την κατανάλωση αλκοόλ και τη χρήση ναρκωτικών ουσιών.
  • Λαμβάνετε τα φάρμακα ακριβώς σύμφωνα με τις οδηγίες του θεράποντα ιατρού. Μπορεί να μπείτε στον πειρασμό να σταματήσετε τη θεραπεία, αλλά μην το κάνετε. Η διακοπή του φαρμάκου ή η μείωση της δόσης αυτοβούλως μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα.
  • Ασκηθείτε. Η άσκηση καταπραΰνει από το άγχος λόγω των ενδορφινών που απελευθερώνονται κατά τη διάρκειά της. Βάλτε ως στόχο να γυμνάζεστε 30 λεπτά  τρεις έως πέντε φορές την εβδομάδα.
  • Κοιμηθείτε. Η αϋπνία μπορεί να αποτελέσει το έναυσμα για την έναρξη των μανιακών επεισοδίων.

Δημήτρης Οικονόμου Ψυχίατρος-Ψυχοθεραπευτής "



Συννοσηρότητα κατάθλιψης και άγχους και κίνδυνος ανάπτυξης σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2

Συνολικά, τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης υποδηλώνουν ότι τα άτομα με κατάθλιψη και συνυπάρχον άγχος μπορεί να αποτελούν μια υποομάδα της κατάθλιψης με σημαντικά αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2 (ΣΔΤ2). Με την εύρεση περαιτέρω εμπειρικών υποστηρικτικών δεδομένων, η ομάδα αυτή θα μπορούσε να λαμβάνεται υπόψη σε προληπτικές παρεμβάσεις.

Η αντιμετώπιση της κατάθλιψης σε άτομα με σακχαρώδη διαβήτη έχει φανεί ότι αποτελεί αποτελεσματική στρατηγική για τη μείωση συμπτωμάτων κατάθλιψης και σακχαρώδη διαβήτη. Σύμφωνα με παλιότερες μελέτες, η κατάθλιψη αποτελεί παράγοντα κινδύνου για ΣΔΤ2.

Ωστόσο, υπάρχει μεγάλη ετερογένεια ως προς τις αναφερόμενες εκτιμήσεις. Η ανάδειξη ομοιογενών υποομάδων κατάθλιψης που σχετίζονται ισχυρά με τον ΣΔΤ2 ενδέχεται να είναι χρήσιμη.

Στη μελέτη αυτή, οι Deschênes SS και συν. εξέτασαν τις συσχετίσεις μεταξύ συννοσηρότητας κατάθλιψης και άγχους, και του κινδύνου για ΣΔΤ2 σε μια μεγάλη προοπτική μελέτη κοόρτης ενηλίκων Ολλανδών. Συμπεριλήφθηκαν 78.025 συμμετέχοντες της μελέτης κοόρτης Lifelines (ηλικιακό εύρος = 30-75 έτη), οι οποίοι δεν έπασχαν από σακχαρώδη διαβήτη κατά την έναρξή της. Κατά την έναρξη της μελέτης αυτής εκτιμήθηκαν τα καταθλιπτικά και τα αγχώδη συμπτώματα με τη χρήση της Συντετµηµένης Διεθνούς Νευροψυχιατρικής Συνέντευξης (Mini-International Neuropsychiatric Interview).

Η εμφάνιση ΣΔΤ2 αξιολογήθηκε με αυτοαναφορά ή με μέτρηση των επιπέδων αιμοσφαιρίνης Α1c κατά την παρακολούθηση διάρκειας 3,8 ετών. Έγινε σύγκριση του κινδύνου για ΣΔΤ2 μεταξύ τεσσάρων ομάδων (απουσία καταθλιπτικών ή αγχωδών συμπτώματων, μόνο καταθλιπτικά συμπτώματα, μόνο αγχώδη συμπτώματα, συνύπαρξη καταθλιπτικών/αγχωδών συμπτωμάτων) με τη χρήση αναλύσεων σταθμισμένων για κοινωνικοδημογραφικά και καρδιομεταβολικά χαρακτηριστικά, καθώς και χαρακτηριστικά τρόπου ζωής.

Σύμφωνα με τα αποτελέσματα των ερευνητών, σακχαρώδη διαβήτη εμφάνισαν 1.096 συμμετέχοντες. Συγκριτικά με τα άτομα χωρίς συμπτώματα κατάθλιψης ή άγχους (n = 74.467), οι ασθενείς με συνυπάρχοντα καταθλιπτικά και αγχώδη συμπτώματα (n = 743) είχαν μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης ΣΔΤ2 (n = 28, OR = 2,12, 95% CI = 1,22-3,68). Η ύπαρξη μόνο καταθλιπτικών συμπτωμάτων (n = 650) και μόνο αγχωδών συμπτωμάτων (n = 2.165) δεν συσχετίστηκε ισχυρά με τον ΣΔΤ2 (σακχαρώδη διαβήτη εμφάνισαν n = 23 και n = 24, αντίστοιχα). Τα άτομα με συνυπάρχοντα συμπτώματα είχαν επίσης μεγαλύτερη πιθανότητα να εμφανίσουν ΣΔΤ2 συγκριτικά με τα άτομα που εμφάνιζαν μόνο καταθλιπτικά συμπτώματα (OR = 2,86, 95% CI = 1,25-6,54).

Συμπερασματικά, τα ευρήματα των συγγραφέων υποστηρίζουν την ιδέα ότι ένας υπότυπος κατάθλιψης με συνύπαρξη άγχους μπορεί να συσχετίζεται με μεγαλύτερο κίνδυνο εμφάνισης ΣΔΤ2 ανεξάρτητα από τους παραδοσιακούς κινδύνους εμφάνισης ΣΔΤ2. Οι προσπάθειες πρόληψης του ΣΔΤ2 που αφορούν την ψυχική υγεία θα μπορούσαν πιθανώς να ωφεληθούν εάν εκτός από την κατάθλιψη ληφθούν υπόψη και τα αγχώδη συμπτώματα

Δημήτρης Οικονόμου Ψυχίατρος-Ψυχοθεραπευτής

Πηγή: pfizer.gr

website: http://www.psychiatros-neasmyrni.gr/

Η αρθρογραφία του γιατρού στο mediteam: https://mediteam.gr/category/οικονομου/


Κωνσταντινόπουλος Παναγιώτης ειδικός παθολόγος  www.konstantinopoulos.gr

Αγοραφοβία

Η αγοραφοβία είναι ένας τύπος αγχώδους διαταραχής, που περιλαμβάνει έντονο φόβο κυρίως σε καταστάσεις όπου η διαφυγή για τον πάσχοντα μοιάζει δύσκολη. 

Όσοι υποφέρουν από τη διαταραχή αυτή αισθάνονται ανασφαλείς σε δημόσιους χώρους, όπου μαζεύεται πολύς κόσμος, αποφεύγουν τα μέρη που νιώθουν ευάλωτοι (π.χ. μέσα μαζικής μεταφοράς, καταστήματα, αναμονή σε ουρές) και πολύ συχνά είναι αδύνατον να βγουν μόνοι τους εκτός σπιτιού.

Σύμφωνα με τους επιστήμονες του Εθνικού Ινστιτούτου Ψυχικής Υγείας (NIMH) το 1,3% των ενηλίκων των Η.Π.Α. βιώνει αγοραφοβία κάποια στιγμή στη ζωή τους , ενώ τα ακριβή αίτιά της δεν έχουν ακόμη διευκρινιστεί. Αρκετοί επιστήμονες την αποδίδουν σε κάποια δυσλειτουργία στο σημείο του εγκεφάλου που ελέγχει τον φόβο, καθώς επίσης και στο περιβάλλον, τα γονίδια αλλά και την κληρονομικότητα.

Ποια είναι τα συμπτώματα

Τα τυπικά συμπτώματα της αγοραφοβίας όπως αναφέρουν οι ειδικοί επιστήμονες της Mayo Clinic περιλαμβάνουν:

Φόβο τού να είναι κανείς μόνος σε οποιαδήποτε κατάσταση
Φόβο τού να βρίσκεται κανείς σε πολυσύχναστα μέρη
Φόβο απώλειας του ελέγχου σε δημόσιο χώρο
Φόβο τού να είναι κανείς σε μέρη όπου μπορεί να είναι δύσκολο να φύγει, όπως ασανσέρ ή τρένο
Αδυναμία να βγει κανείς από το σπίτι ή να είναι σε θέση να το κάνει μόνο αν κάποιος άλλος τον συνοδεύει
Αίσθημα αδυναμίας
Υπερβολική εξάρτηση από τους άλλους


Επιπλέον, μπορεί να παρουσιαστούν συμπτώματα κρίσης πανικού, όπως:

γρήγορος καρδιακός ρυθμός
υπερβολική εφίδρωση
δυσκολία στην αναπνοή
τρέμουλο, μούδιασμα ή μυρμήγκιασμα
πόνος στο στήθος
ζαλάδα
ξαφνική έξαψη, ή ρίγη
στομαχικές διαταραχές, ή διάρροια
αίσθημα απώλειας του ελέγχου
ακραίος φόβος θανάτου
Πώς γίνεται η διάγνωση

Ο ειδικός γιατρός θα κάνει τη διάγνωση με βάση τα συμπτώματα και μπορεί επίσης να ζητήσει και τη διενέργεια εξετάσεων αίματος για να αποκλείσει άλλες πιθανές αιτίες.

Θεραπεία-αντιμετώπιση

Ο γιατρός σε συνεργασία µε τον πάσχοντα συζητούν, ερευνούν και αναλύουν τους φόβους του τελευταίου και το πώς αυτοί επηρεάζουν την καθημερινότητά του. Μέσα από τη διαδραστική αυτή διαδικασία, θέτουν από κοινού τους στόχους της θεραπείας. Με τη βοήθεια της Συµπεριφοριστικής – Γνωσιακής Θεραπείας και μίας σειράς από απλές τεχνικές, ο ασθενής μαθαίνει να αντιμετωπίζει τις καταστάσεις που του προκαλούν άγχος. Στόχος είναι οι πάσχοντες να ενεργοποιήσουν διαφορετικές διαδικασίες σκέψης και συμπεριφοράς που οδηγούν στην αντιμετώπιση και βελτίωση της κατάστασης.


Δημήτρης Οικονόμου Ψυχίατρος-Ψυχοθεραπευτής


Πηγή : https://www.pfizer.gr/

Πως το άγχος επηρεάζει το σώμα μας

Το πόσο πολύ μετράει...

Όλοι μας ανησυχούμε σε διάφορα στάδια της ζωής μας και για διάφορους λόγους.

Άμα όμως κρατήσει μεγάλο χρονικό διάστημα, αρχίζει να παρεμποδίζει την κανονική εργασία ή τη ζωή στο σπίτι σας.

Εκεί είναι που θα πρέπει να μιλήσετε με τον γιατρό σας, γιατί μία ανησυχία με μεγάλη διάρκεια μπορεί να επηρεάσει την υγεία σας και να συνδεθεί με αγχώδη νεύρωση..

Νευρικό σύστημα

Αυτό το δίκτυο ανταλλαγής μηνυμάτων αποτελείται από τον εγκέφαλο, το νωτιαίο μυελό, τα νεύρα και τα ειδικά κύτταρα που ονομάζονται νευρώνες. 'Οταν ανησυχείτε πάρα πολύ μπορεί απελευθερωθούν οι «ορμόνες του στρες» που επιταχύνουν τον καρδιακό ρυθμό και την αναπνοή σας, αυξάνουν το σάκχαρο του αίματός σας και στέλνουν περισσότερο

αίμα στα χέρια και τα πόδια σας.

Με την πάροδο του χρόνου, αυτό μπορεί να επηρεάσει την καρδιά σας, τα αιμοφόρα αγγεία,

τους μυς και άλλα συστήματα.

Μυικό σύστημα

Όταν στρεσάρεστε από κάτι, οι μύες στον ώμο και τον λαιμό σας μπορεί να είναι τεταμένοι και αυτό μπορεί να οδηγήσει σε ημικρανίες ή έντονους πονοκεφάλους. Οι τεχνικές μασάζ ή χαλάρωσης, όπως η βαθιά αναπνοή και η γιόγκα, μπορεί να σας βοηθήσουν.

Αναπνοή

Αν ανησυχείτε πολύ, μπορεί να αναπνέετε πιο βαθιά ή πιο συχνά χωρίς να το καταλάβετε. Ενώ αυτό συνήθως δεν είναι κάτι ανησυχητικό,μπορεί να είναι σοβαρό εάν έχετε ήδη αναπνευστικά προβλήματα που συνδέονται με άσθμα ή άλλες ασθένειες των πνευμόνων .

Καρδιά

Το χρόνιο άγχος μπορεί επηρεάσει την καρδιά σας.Είναι πιο πιθανό να έχετε υψηλή αρτηριακή πίεση, Τα υψηλότερα επίπεδα άγχους μπορούν να ενεργοποιήσουν αυτές τις ορμόνες του στρες που κάνουν την καρδιά σας να χτυπά ταχύτερα και εντονότερα . Εάν αυτό συμβαίνει ξανά και ξανά, τα αιμοφόρα αγγεία σας μπορεί να σκληρυνθούν , να διαταραχθούν τα επίπεδα χοληστερόλης και να προκληθούν διάφορα άλλα προβλήματα.

Επίπεδα σακχάρου

Όταν ανησυχείτε για κάτι, οι ορμόνες του στρες αυξάνουν τα επίπεδα σακχάρου στο αίμα. Αυτό μπορεί να είναι καλό εάν πρέπει να τρέξετε μακριά από κάποιο κίνδυνο,ή να προλάβετε το λεωφορείο , αλλά τι συμβαίνει εάν δεν χρησιμοποιήσετε αυτό το καύσιμο; Το σώμα σας το αποθηκεύει συνήθως για να το χρησιμοποιήσει αργότερα.

Στο χρόνιο άγχος όμως , αν έχετε διαβήτη για παράδειγμα, το σάκχαρο του αίματός σας μπορεί να παραμείνει υπερβολικά υψηλό για πολύ καιρό. Αυτό συνεισφέρει στη δημιουργία καρδιαγγειακών παθήσεων.

Ανοσοποιητικό σύστημα

Εάν το σώμα σας επηρεάζεται από τις φυσικές επιπτώσεις του άγχους , μπορεί να μην καταπολεμά επαρκώς τους ιούς και τα μικρόβια . Έτσι μπορεί να σας δυσκολευτείτε να αποφύγετε τη γρίπη,

τον έρπητα και άλλες λοιμώξεις.

 

Γαστρεντερικό σύστημα

Σε σοβαρές περιόδους ανησυχίας, μπορεί να αισθανθείτε ναυτία ή ακόμα και να κάνετε εμετό. Εάν αυτό συμβαίνει συχνά, μπορεί επίσης να οδηγήσει σε πόνο στο στομάχι και έλκη στην

στοματική κοιλότητα . Και αν τρώτε πολλά τρόφιμα με υψηλή περιεκτικότητα σε λίπος και ζάχαρη, το στομάχι σας πρέπει να εργαστεί σκληρότερα για να τα αφομοιώσει,και αυτό παράγει περισσότερο οξύ. Αυτό μπορεί να προκαλέσει και γαστροοισοφαγική παλινδρόμηση - αλλά και έλκος στομάχου. Επίσης , είναι γνωστό ότι το άγχος επηρεάζει έντονα τη λειτουργία του εντέρου μας.

Σεξουαλική υγεία

Το άγχος μπορεί να σας κουράσει και να σας αποσπάσει την προσοχή, ώστε να ενδιαφέρεστε λιγότερο για το σεξ. Μακροπρόθεσμα, μπορεί να μειώσει τα επίπεδα της τεστοστερόνης του άνδρα.Αυτό μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του σπέρματος και να επιβραδύνει ή να σταματήσει τη φυσιολογική ανταπόκριση του σώματός για τη σεξουαλική επαφή.. Για τις γυναίκες μετά την εμμηνόπαυση, μπορεί να προκαλέσει εξάψεις και προβλήματα ύπνου.

 

                                                                    Επιμέλεια:

                         Κωνσταντινόπουλος Παναγιώτης -Ειδικός Παθολόγος -Διαβητολόγος

                                                    Οικονόμου Δημήτριος -Ψυχίατρος

Κατάθλιψη και τροφές

ΤΡΟΦΙΜΑ ΠΟΥ ΒΟΗΘΟΥΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΑΘΛΙΨΗ

Η διατροφή σας δε θεραπεύει την κατάθλιψη, αλλά κάποια τρόφιμα βοηθούν τον οργανισμό σας να την καταπολεμήσει.

Γαλοπούλα
Το παραδοσιακό πουλί της ημέρας των Ευχαριστιών έχει την ιδανική πρωτείνη την οποία το σώμα σας χρησιμοποιεί για να παράγει σεροτονίνη. Αυτή είναι μια χημική ουσία του εγκεφάλου που παίζει βασικό ρόλο στην κατάθλιψη, λένε οι ερευνητές. Στην πραγματικότητα, μερικά αντικαταθλιπτικά φάρμακα λειτουργούν στοχεύοντας στον τρόπο που ο εγκέφαλός σας χρησιμοποιεί σεροτονίνη. Μπορείτε να πάρετε την ίδια πρωτείνη που ενισχύει τη διάθεση από κοτόπουλο και σόγια.

Βραζιλιάνικα κάσιους
Αυτό το σνακ είναι πλούσιο σε σελήνιο, το οποίο βοηθά στην προστασία του σώματός σας από μικροσκοπικά, βλαπτικά σωματίδια που ονομάζονται ελεύθερες ρίζες. Μία μελέτη έδειξε ότι οι νέοι που δεν είχαν αρκετή τέτοια θρεπτική ουσία στη διατροφή τους ήταν πιο πιθανό να είναι καταθλιπτικοί. Μόνο ένα κάσιους Βραζιλίας έχει σχεδόν το ήμισυ της καθημερινής σας απαίτησης σε σελήνιο , οπότε προσέχετε να περιορίσετε το πόσα τρώτε. Άλλα τρόφιμα με σεληνιο περιλαμβάνουν καστανό ρύζι, άπαχο βόειο κρέας, ηλιόσποροι και θαλασσινά.

Καρότα
Είναι γεμάτα βήτα-καροτίνη, την οποίο μπορείτε επίσης να πάρετε από κολοκύθα, σπανάκι, γλυκοπατάτες και πεπόνι. Οι μελέτες έχουν συνδέσει αυτή τη θρεπτική ουσία με χαμηλότερα επίπεδα κατάθλιψης. Δεν υπάρχουν αρκετά στοιχεία για να πούμε ότι μπορεί να αποτρέψει τη διαταραχή, αλλά δεν μπορεί και να λείπει από την διατροφή σας.

Μύδια
Αυτά τα αγαπημένα θαλασσινά είναι μια καλή πηγή της B-12. Ορισμένες μελέτες λένε ότι τα άτομα με χαμηλά επίπεδα βιταμίνης είναι πιο πιθανό να έχουν κατάθλιψη. Μπορεί να ευθύνεται η έλλειψή μιας ουσίας που ονομάζεται s-αδενοσυλμεθειονίνη (SAM), την οποία ο εγκέφαλός σας χρειάζεται να επεξεργαστεί άλλα χημικά που επηρεάζουν τη διάθεσή σας. Αν ψάχνετε για άλλα τρόφιμα B-12, δοκιμάστε το άπαχο βόειο κρέας, το γάλα και τα αυγά.

Καφές
Μία τόνωση από την καφεΐνη μπορεί να βοηθήσει να ξρκινήσετε τη μέρα σας με περισσότερα κίνητρα. Αλλά εάν έχετε επιλόχεια κατάθλιψη ή κρίσεις πανικού, μερικές μελέτες υποδεικνύουν ότι μπορεί να κάνει τα συμπτώματά σας χειρότερα. Άλλοι ερευνητές λένε ότι ένα φλιτζάνι καφέ μπορεί να μειώσει τον κίνδυνο να πάθετε κατάθλιψη, αν και δεν είναι σίγουροι γιατί.

Φυλλώδη λαχανικά
Είναι γεμάτα με φυλλικό οξύ, το οποίο τα εγκεφαλικά σας κύτταρα πρέπει να χρησιμοποιούν για να  βοηθήσουν στην προστασία από την κατάθλιψη. Οι παραγωγοί τροφίμων στις Η.Π.Α. προσθέτουν αυτή τη βιταμίνη, επίσης γνωστή και ως B9, σε εμπλουτισμένους κόκκους όπως τα ζυμαρικά και το ρύζι. Μπορείτε επίσης να το πάρετε από φακές, φασόλια lima και σπαράγγια.

Σολομός
Αυτό και άλλα ψάρια όπως η ρέγκα και ο τόνος είναι υψηλά σε πολυακόρεστα λίπη. Οι ερευνητές πιστεύουν ότι αυτές μπορούν να σας βοηθήσουν να καταπολεμήσετε την κατάθλιψη. Ένας τύπος αυτών των λιπών, που ονομάζονται ωμέγα-3 λιπαρά οξέα, μπορεί να βοηθήσει τα εγκεφαλικά κύτταρα να χρησιμοποιούν χημικές ουσίες που μπορούν να επηρεάσουν τη διάθεσή σας. Μερικές μικρές μελέτες δείχνουν ότι οι άνθρωποι που δεν είχαν κατάθλιψη είχαν υψηλότερα επίπεδα ωμέγα-3 από εκείνους με τη διαταραχή της διάθεσης.

Γάλα
Είναι μια καλή πηγή βιταμίνης D. Εάν έχετε πολύ χαμηλά επίπεδα αυτής της βιταμίνης στο σώμα σας, αυτό μερικές φορές μπορεί να προκαλέσει κατάθλιψη. Μια νορβηγική μελέτη διαπίστωσε ότι οι άνθρωποι που έλαβαν συμπλήρωμα βιταμίνης D ήταν λιγότερο καταθλιπτικοί ένα χρόνο αργότερα από όσους δεν το έκαναν. Δεν σας αρέσει το γάλα; Ενισχύστε την D στον οργανισμό σας προσθέτοντας στη διατροφή σας  εμπλουτισμένα δημητριακά και χυμούς φρούτων.

Προσοχή: Το Junk Food
μπορεί να είναι γρήγορο και γεμάτο, αλλά αυτές οι επεξεργασμένες τροφές μπορεί να είναι κακές ειδήσεις για τη διάθεσή σας. Οι επιστήμονες έχουν μελετήσει πώς οι δίαιτες υψηλής περιεκτικότητας σε ζάχαρη, απλοί υδατάνθρακες και λιπαρά τρόφιμα επηρεάζουν το πώς νιώθεις. Πολλοί βρήκαν κάποια σχέση μεταξύ αυτών των ανθυγιεινών τρώγων και της κατάθλιψης. Το καλύτερο στοίχημά σας: μια ισορροπημένη διατροφή με άφθονα φρούτα, λαχανικά, δημητριακά ολικής αλέσεως και άπαχη πρωτεΐνη.

Προσοχή: Αλκοόλ
Μπορεί να φανεί πως διώχνει τις ανησυχίες σας ή να σας κάνει να αισθανθείτε πιο κοινωνικοί. Αλλά τις περισσότερες φορές, είναι καλύτερο να πίνετε κρασί, μπύρα και μικτά ποτά μόνο με μετρο. Ενδέχεται να αισθανθείτε καλύτερα τη στιγμή που καταναλώνετε αλκοόλ, αλλά η βαριά κατανάλωση αλκοόλ μπορεί να επιδεινώσει τα συμπτώματα της κατάθλιψης με την πάροδο του χρόνου, επειδή το αλκοόλ κάνει τον εγκέφαλό σας λιγότερο ενεργό Μπορεί επίσης να κάνει τα αντικαταθλιπτικά φάρμακα λιγότερο αποτελεσματικά.

Ψυχοσωματικές Διαταραχές

Τα Ψυχιατρικά και τα σωματικά νοσήματα είναι στην ουσία οι δύο όψεις του ιδίου νομίσματος. Χρησιμοποιούν τους ίδιους φυσιολογικούς και χημικούς διάυλους γα να εκφραστούν και δεν διαφέρουν μεταξύ τους παρά μόνο ως προς τον τρόπο κλινικής έκφρασης. Τα Ψυχιατρικά νοσήματα εκφράζονται με συμπτώματα από τη ψυχική σφαίρα (π.χ. ψευδαισθήσεις, παραληρητικές ιδεές, άγχος), ενώ τα σωματικά νοσήματα εκφράζονται με συμπτώματα από τη σωματική σφαίρα (πυρετός, πόνος, έμετος).

Ποιά είναι, επομένως, η ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στα σωματικά και τα ψυχικά νοσήματα ?

Ίσως καμία.

Η σύγχρονη ψυχοσωματική αντίληψη, υποστηρίζει ότι η σχέση των ψυχολογικών παραγόντων με την αιτιολογία των νοσημάτων δεν είναι γραμμική αλλά σύνθετη (πολυπαραγοντική) και ότι όλα τα νοσήματα (ανεξάρτητα από το χαρακτηρισμό τους ως σωματικών ή ψυχικών) έχουν αιτιολογία που πρέπει να αναζητηθεί στη διαπλοκή και αλληλεπίδραση βιολογικών, ψυχολογικών και ψυχοκοινωνικών αιτιών.

Στα ψυχιατρικά νοσήματα, οι ψυχολογικοί και ψυχοκοινωνικοί παράγοντες έχουν κυρίαρχη σημασία. Αυτό ισχύει ιδιαιτέρως για τα νοσήματα που αποκαλούσαμε παλαιότερα "νευρώσεις". Υπάρχουν ωστόσο, άλλα ψυχιατρικά νοσήματα, όπου ο βιολογικός παράγοντας παίζει το πρωταρχικό ρόλο. Για παράδειγμα, στα οργανικά ψυχοσύνδρομα ο βιολογικός παράγοντας κυριαρχεί. Και το ίδιο θα μπορούσε να υποστηριχθεί για τις βαρειές ψυχοπαθολογικές καταστάσεις, όπου υπάρχει έκδηλη κληρονομική επιβάρυνση.

Ας δούμε ένα παράδειγμα:

Ο θυμός μπορεί να προκαλέσει σύσπαση των αρτηριδίων. Αν υποχωρήσει, ακολουθεί χάλαση των αρτηριδίων. Αν όμως παραταθεί (επειδή δεν δόθηκε διέξοδος στην έκφραση του) παρατείνεται και η σύσπαση των αρτηριδίων, με συνέπεια αύξηση της αρτηριακής πίεσης. Ο παρατεταμένος αυτός αγγειόσπασμος μπορεί να συμβάλλει και στη δημιουργία διαταραχών υφής, δηλαδή να προκαλέσει παθολογοανατομικές αλλοιώσεις στο τοίχωμα των αγγείων (σκλήρυνση και στένωση του αυλού),όπως αυτές που παρατηρούνται σε άτομα με αρτηριακή υπέρταση.

Από τα παραπάνω γίνεται φανερό ότι:

1. Δεν υπάρχει ουσιαστική διαφορά ανάμεσα στα σωματικά και τα ψυχικά νοσήματα

2. Όλα τα νοσήματα υπόκεινται στη διαπλοκή και αλληλεπίδραση βιολογικών, ψυχολογικών και ψυχοκοινωνικών συντελεστών.



Κάπνισμα & Κατάθλιψη

Κάπνισμα & Κατάθλιψη

Συσχέτιση μεταξύ κατάθλιψης και καπνίσματος: παγκόσμια διάσταση από 48 χώρες χαμηλού και μετρίου εισοδήματος

Οι Stubbs B και συν. ανέδειξαν μια σταθερή συσχέτιση μεταξύ του φάσματος της κατάθλιψης και του καπνίσματος σε 48 χώρες. Αξίζει να σημειωθεί ότι οι συγγραφείς βρήκαν ότι οι άντρες, τα άτομα χαμηλού εισοδήματος/χαμηλού μορφωτικού επιπέδου και οι χρήστες αλκοόλ είχαν υψηλά επίπεδα συννοσηρότητας. Δεδομένου ότι οι περισσότεροι από τους καπνιστές παγκοσμίως κατοικούν σε χώρες χαμηλού και μέσου εισοδήματος (low- and middle-income countries – LMIC), καθίσταται σαφές ότι απαιτούνται μελλοντικές παρεμβάσεις για την πρόληψη της πρώιμης θνησιμότητας σε καταθλιπτικούς ασθενείς από νοσήματα που σχετίζονται με το κάπνισμα. Είναι, επομένως, δικαιολογημένη η αναγκαιότητα ανάπτυξης υγειονομικών συστημάτων με σκοπό την αναγνώριση και την περίθαλψη καταθλιπτικών ατόμων που καπνίζουν, προκειμένου να αντιμετωπιστεί το υψηλό επίπεδο συννοσηρότητας και τελικά να προληφθεί η πρώιμη θνησιμότητα αυτής της ομάδας ασθενών.

Είναι γνωστό ότι το κάπνισμα αποτελεί μια σημαντική τροποποιήσιμη αιτία νοσηρότητας και θνησιμότητας παγκοσμίως. Υπάρχουν ισχυρά ερευνητικά δεδομένα σύμφωνα με τα οποία, συγκριτικά με τον γενικό πληθυσμό, τα άτομα με κατάθλιψη διατρέχουν αυξημένο κίνδυνο καρδιαγγειακής νόσου, αναπνευστικών νοσημάτων, καρκίνου και πρώιμης θνησιμότητας. Aυτό μπορεί να αποδοθεί εν πολλοίς σε παράγοντες όπως ο αυξημένος επιπολασμός ανθυγιεινών συμπεριφορών σε αυτόν τον πληθυσμό, και ιδιαίτερα του καπνίσματος. Σύμφωνα με έρευνες σε χώρες υψηλού εισοδήματος, παρατηρείται υψηλός επιπολασμός καπνίσματος σε άτομα με κατάθλιψη και υποστηρίζεται ότι αυτό μπορεί εν μέρει να συμβάλλει στην αυξημένη πρώιμη θνησιμότητα αυτού του πληθυσμού. Η υπάρχουσα έρευνα για τη διερεύνηση των συμπεριφορών καπνίσματος στο φάσμα της κατάθλιψης σε χώρες LMIC είναι περιορισμένη.

Στη μελέτη αυτή διερευνήθηκε η σχέση μεταξύ κατάθλιψης και καπνίσματος σε 48 χώρες LMIC. Οι συγγραφείς διεξήγαγαν μια συγχρονική μελέτη κοινότητας, στην οποία συμμετείχαν 242.952 άτομα (μέση ηλικία 38,4 [SD = 16,1] έτη, 50,8% γυναίκες) από την Παγκόσμια Έρευνα για την Υγεία. Πραγματοποιήθηκαν πολυμεταβλητές αναλύσεις για τη διερεύνηση της σχέσης μεταξύ κατάθλιψης (συμπεριλαμβανομένων της υποσυνδρομικής κατάθλιψης, του βραχέος καταθλιπτικού επεισοδίου και καταθλιπτικών επεισοδίων) και συμπεριφορών καπνίσματος.

Συνολικά, ο επιπολασμός του καπνίσματος κατά τη δεδομένη χρονική στιγμή ήταν χαμηλότερος στην Αφρική (13,5%) και υψηλότερος στην Ασία (32,2%). Καταθλιπτικό επεισόδιο παρατηρήθηκε σε ποσοστό 6,7% του δείγματος. Συγκριτικά με άτομα χωρίς κατάθλιψη, η υποσυνδρομική κατάθλιψη, το βραχύ καταθλιπτικό επεισόδιο και τα καταθλιπτικά επεισόδια συσχετίστηκαν ισχυρά με το κάπνισμα, έχοντας αναδείξει παρόμοια μεγέθη επίδρασης (OR: 1,36-1,49). Σύμφωνα με μια μετα-ανάλυση που εκπονήθηκε σε επίπεδο χώρας, το συγκεντρωτικό ολικό OR για το κάπνισμα στην κατάθλιψη ήταν 1,42 (95% CI = 1,32-1,52, I2 = 39,7%). Επιπλέον, η κατανάλωση αλκοόλ και το άρρεν φύλο παρουσίασαν σταθερή συσχέτιση με το κάπνισμα σε όλες τις περιοχές, ενώ το κάπνισμα ήταν σταθερά λιγότερο συχνό σε άτομα που ήταν πλουσιότερα και είχαν υψηλότερο μορφωτικό επίπεδο.

Τα δεδομένα αυτά παρέχουν αδιάσειστα στοιχεία ότι το κάπνισμα αποτελεί μείζον ζήτημα της δημόσιας υγείας μεταξύ ατόμων που ανήκουν στο φάσμα της κατάθλιψης σε χώρες LMIC, ενώ ενδέχεται η πρώιμη θνησιμότητα σε άτομα με κατάθλιψη να μπορεί να αποδοθεί εν μέρει σε νοσήματα που σχετίζονται με το κάπνισμα.

Το εύρημα των υψηλών επιπέδων συνύπαρξης καπνίσματος και κατάθλιψης σε αυτή τη μελέτη έχει μεγάλη σημασία για τη δημόσια υγεία, δεδομένης της αυξημένης πρώιμης θνησιμότητας σε άντρες καπνιστές και άντρες με κατάθλιψη. Ενώ η διακοπή του καπνίσματος θα πρέπει να αποτελεί στόχο κάθε καπνιστή, δεδομένων των συσχετίσεων που παρατηρήθηκαν, η εστίαση σε άντρες καπνιστές με κατάθλιψη μπορεί να έχει ιδιαίτερη σημασία. Ενδιαφέρον παρουσιάζει επίσης το γεγονός ότι, σύμφωνα με τους συγγραφείς, τα επίπεδα καπνίσματος σε άτομα με υποσυνδρομική κατάθλιψη ή βραχέα καταθλιπτικά επεισόδια ήταν υψηλά, με σχετικά παρόμοιο μέγεθος με εκείνα της μείζονας κατάθλιψης. Συνεπώς, σύμφωνα με αυτά τα δεδομένα, σε οποιαδήποτε παρέμβαση γίνεται προσπάθεια αντιμετώπισης των υψηλών επιπέδων καπνίσματος σε άτομα με κατάθλιψη, θα πρέπει να λαμβάνεται επίσης υπόψη ολόκληρο το φάσμα της κατάθλιψης.

Οι συγγραφείς κατέληξαν στο γεγονός ότι το φάσμα της κατάθλιψης σε χώρες LMIC σχετίζεται σταθερά με υψηλά επίπεδα συμπεριφορών καπνίσματος. Δεδομένου ότι οι περισσότεροι καπνιστές παγκοσμίως βρίσκονται σε χώρες LMIC, απαιτούνται παρεμβάσεις διακοπής του καπνίσματος μελλοντικά, που θα έχουν ως στόχο τα άτομα με κατάθλιψη.

Κάπνισμα και καταθλιψη

Δημήτρης Οικονόμου Ψυχίατρος-Ψυχοθεραπευτής

Τι θέλουν οι ασθενείς και περιμένουν από τη θεραπεία τους για κατάθλιψη;

Πόσο ευθυγραμμισμένες είναι οι προσδοκίες θεραπείας μεταξύ κλινικών και ασθενών; Ακόμη και στην εποχή της εξατομικευμένης ιατρικής, η έρευνα μας λέει ότι οι αποφάσεις για τη θεραπεία κατάθλιψης συχνά δεν λαμβάνουν υπόψη τις ελπίδες, τις πεποιθήσεις και τις προσδοκίες του ίδιου του ασθενούς. 

Ο καθηγητής Frank κατέληξε στο συμπέρασμα ότι, όσον αφορά τα αποτελέσματα της θεραπείας, οι ασθενείς ήθελαν: 

Ανακούφιση από συμπτώματα, όπως άγχος και αρνητική αυτοδιάθεση

Αίσθηση ευημερίας και βελτίωση της λειτουργίας

Πρόωρη παρέμβαση, τόσο στην ασθένεια όσο και σε κάθε επεισόδιο υποτροπιάζουσας κατάθλιψης

Πρόληψη των υποτροπών.

Όσον αφορά τις αλληλεπιδράσεις τους με τους επαγγελματίες του τομέα της υγείας, οι ασθενείς θέλησαν:

Συνεργατικές και ισότιμες σχέσεις με τους γιατρούς τους

Εξέταση των ειδικών στόχων θεραπείας

Σε βάθος ενημέρωση για τη διαταραχή και για τις παρεμβάσεις που μπορεί να είναι χρήσιμες για τη θεραπεία της, έτσι ώστε οι ασθενείς να μπορούν να κάνουν ενημερωμένες θεραπευτικές επιλογές.

Ο καθηγητής Frank τόνισε επίσης:

Η σημασία του σεβασμού των συστημάτων στις πεποιθήσεις των ασθενων και της ενσωμάτωσής τους στη θεραπεία τους .

Η σημασία του να επιτραπεί στους ασθενείς να συμμετεχουν κατά τη διάρκεια των διαβουλεύσεων (αν και στο πλαίσιο ενός σφιχτού προγράμματος κλινικών).

Αντιμετώπιση μεμονωμένων αναγκών ασθενών

Τα συμπεράσματα αυτά υποστηρίχθηκαν από τον καθηγητή David Castle (Πανεπιστήμιο της Μελβούρνης, Αυστραλία), ο οποίος συνέχισε να συζητά με κάποιες στρατηγικές θεραπείας που θα βοηθούσαν στην κάλυψη των αναγκών θεραπείας των ασθενών.Ένα μέγεθος δεν ταιριάζει σε όλα, τόνισε, επειδή οι άνθρωποι έχουν σύνολα μεμονωμένων συμπτωμάτων και θα έχουν διαφορετικά επίπεδα ανεκτικότητας σε διάφορες παρενέργειες. Επομένως, οι αλγοριθμικές προσεγγίσεις στη θεραπεία είναι περιορισμένες και οι γιατροί πρέπει να εξατομικεύουν τις επιλογές θεραπείας των ασθενών. Επιπρόσθετα, πρόσφατα στοιχεία έδειξαν ότι οι ψυχογενετικές εξετάσεις μπορεί σήμερα να έχουν λίγη συνεισφορά στη φροντίδα των ασθενών κατά την κατάθλιψη . Αντιθέτως, οι γιατροί πρέπει να βασίζονται σε προσεκτική επιλογή φαρμάκων και παρακολούθησης των θεραπειων αλλα και των ανεπιθύμητων ενεργειών τους και να καθοδηγούνται από τους ασθενείς στις επιλογές θεραπείας τους.

Σύμφωνα με το Prof Castle, οι καθοριστικοί παράγοντες της αντικαταθλιπτικής επιλογής περιλαμβάνουν:

Προηγούμενη ανταπόκριση του ασθενούς ή / και άλλων μελών της οικογένειας

Αποτελεσματικότητα του αντικαταθλιπτικού σε σχέση με συγκεκριμένα συμπτώματα που προκαλούν ανησυχία στον ασθενή

Ειδική ανεκτικότητα του φαρμάκου στον συγκεκριμένο ασθενή

Κοινή λήψη αποφάσεων

Οποιαδήποτε φαρμακευτική αγωγή ή άλλη θεραπεία θα είναι αποτελεσματική μόνο εάν ο ασθενής τη λαμβάνει τακτικά . Οι γιατροί θα πρέπει να συνεργάζονται με τους ασθενείς για να καλύψουν τις ανάγκες και τις προσδοκίες τους για θεραπεία και να αντιμετωπίσουν τις ανησυχίες τους , ώστε ο ασθενής να είναι πιο πιθανό να έχει συμμόρφωση στην αγωγη .Ο Prof Castle υποστήριξε λοιπόν την από κοινού λήψη αποφάσεων για την αντικαταθλιπτική θεραπεία: παρουσιάστε τις επιλογές, κατανοήστε τι αναμένει και θέλει ο ασθενής, στη συνέχεια βοηθήστε τον ασθενή να αποφασίσει με βάση αυτό.

Επιμέλεια άρθρου: Δημήτρης Οικονόμου Ψυχίατρος Ψυχοθεραπευτής

Βιβλιογραφικές πηγές: Zubenko GS et al. JAMA Psychiatry 2018

Συμμόρφωση στη φαρμακευτική αγωγή ασθενών με σοβαρές ψυχιατρικές διαταραχές

Συμμόρφωση στη φαρμακευτική αγωγή ασθενών με σοβαρές ψυχιατρικές διαταραχές : ευρήματα από την αρχική αξιολόγηση μιας τυχαιοποιημένης ελεγχόμενης δοκιμής (Tecla)

Η μη συμμόρφωση στη φαρμακευτική αγωγή είναι ένα περίπλοκο πρόβλημα που επηρεάζεται από πολλές διαφορετικές παραμέτρους. Ένα σημαντικό εύρημα της μελέτης αυτής είναι ότι συγκεκριμένες παράμετροι όπως το επίπεδο λειτουργικότητας ή ο βαθμός κοινωνικής στήριξης, οι οποίοι μπορούν να επηρεαστούν από τις παρεμβάσεις, επιδρούν στη συμμόρφωση. Τα αποτελέσματα της μελέτης μπορούν να χρησιμοποιηθούν ειδικά για την ανάπτυξη παρεμβάσεων που προάγουν τη συμμόρφωση.

Για παράδειγμα, οι γνώσεις, η κατανόηση και η υποστήριξη όσον αφορά στη φαρμακευτική αγωγή θα πρέπει επίσης να ενισχύονται στο κοινωνικό περιβάλλον του ασθενούς, στα μέλη της οικογένειάς του και στους φροντιστές του.

Η σχιζοφρένεια και η διπολική διαταραχή χαρακτηρίζονται από υψηλό φορτίο νόσου. Τα αντιψυχωσικά φάρμακα αποτελούν αναπόσπαστο μέρος της θεραπείας. Ωστόσο, η μη συμμόρφωση αποτελεί σημαντικό πρόβλημα. Στόχος των ερευνητών ήταν να εξετάσουν τους δυνητικούς καθοριστικούς παράγοντες της μη συμμόρφωσης σε ασθενείς με σοβαρές ψυχιατρικές διαταραχές.

Σε αυτή τη μελέτη χρησιμοποιήθηκαν τα δεδομένα αναφοράς της μελέτης Tecla (Post stationary telemedical care of patients with severe psychiatric disorders – Φροντίδα μέσω τηλεϊατρικής ασθενών με σοβαρές ψυχιατρικές διαταραχές μετά από νοσηλεία). Η συμμόρφωση στη φαρμακευτική αγωγή αξιολογήθηκε με τη γερμανική έκδοση της Κλίμακας Αναφοράς Συμμόρφωσης στη Φαρμακευτική Αγωγή (Medication Adherence Report Scale German Version – MARS-D). Πραγματοποιήθηκε ανάλυση κατά την οποία χρησιμοποιήθηκαν ως προβλεπτικοί δείκτες η ηλικία, το φύλο, η μόρφωση, η εργασιακή κατάσταση, το επίπεδο συνολικής λειτουργικότητας, η κοινωνική υποστήριξη και η λήψη τυπικών και άτυπων αντιψυχωσικών φαρμάκων.

Στην ανάλυση συμπεριλήφθηκαν 127 συμμετέχοντες (n = 73 άντρες, μέση ηλικία 42 έτη). Η μέση βαθμολογία MARS-D ήταν 23,4 (SD 2,5). Ο πιο συχνός λόγος μη συμμόρφωσης ήταν η αμέλεια του ασθενούς να λάβει το φάρμακο. Σημαντικοί θετικοί καθοριστικοί παράγοντες για τη συμμόρφωση ήταν η μεγαλύτερη ηλικία (OR 1,02, 95% CI 1,011-1,024, p < 0,0001), η ύπαρξη εργασίας (OR 2,46, 95% CI 1,893-3,206, p < 0,0001), το υψηλότερο επίπεδο συνολικής λειτουργικότητας (συνολικό μέτρο της λειτουργικής ικανότητας των ασθενών) (OR 1,02, 95% CI 1,012-1,028, p < 0,0001), η ύπαρξη κοινωνικής υποστήριξης (OR 1,02, 95% CI 1,013-1,026, p < 0,0001) και η λήψη τυπικών αντιψυχωσικών φαρμάκων (OR 2,389, 95% CI 1,796-3,178, p < 0,0001). Αρνητικός καθοριστικός παράγοντας ήταν το φύλο (θήλυ) (OR 0,73, 95% CI 0,625-0,859, p = 0,0001).

Η κλίμακα MARS-5 έχει σχεδιαστεί για την αξιολόγηση των αιτίων και των επιπολασμών της μη συμμόρφωσης και όχι για τη μέτρηση ακριβών τιμών της χρήσης φαρμάκων. Στην ομάδα των ασθενών με σοβαρές ψυχιατρικές διαταραχές, τόσο η κύρια ανάλυση όσο και η ανάλυση ευαισθησίας έδειξαν θετική επίδραση του επιπέδου συνολικής λειτουργικότητας, της ύπαρξης κοινωνικής υποστήριξης και της ύπαρξης εργασίας στη συμμόρφωση.

Η συμμόρφωση στη φαρμακευτική αγωγή ασθενών με σοβαρές ψυχιατρικές διαταραχές είναι γενικώς χαμηλή. Οι ασθενείς αυτής της μελέτης νοσηλεύθηκαν σε νοσοκομεία ή κλινικές ημερήσιας νοσηλείας και η αξιολόγηση των δεδομένων γινόταν λίγο πριν ο ασθενής λάβει εξιτήριο. Ωστόσο, το ποσοστό των μη συμμορφούμενων ασθενών ήταν σχετικά υψηλό (54%).

Στη μελέτη αυτή, δεν προέκυψαν σημαντικά ευρήματα σχετικά με το υψηλό μορφωτικό επίπεδο, αλλά διαπιστώθηκε ισχυρή επίδραση στη συμμόρφωση από την ύπαρξη εργασίας έναντι της ανεργίας ή της μειωμένης απασχόλησης. Διαπιστώθηκαν ασυνέπειες όσον αφορά προβλεπτικούς δείκτες όπως η βαρύτητα συμπτωμάτων, η κατανόηση, η θετική στάση και η κοινωνική υποστήριξη. Σύμφωνα με μια Ισραηλινή μελέτη, η συμμόρφωση είναι καλύτερη όταν υπάρχει μεγαλύτερη κοινωνική υποστήριξη.

Τα αποτελέσματα αυτής της μελέτης κατέδειξαν ότι οι συμμετέχοντες που λάμβαναν τυπικά αντιψυχωσικά φάρμακα είχαν πολύ καλύτερη συμμόρφωση, ενώ η λήψη άτυπων αντιψυχωσικών φαρμάκων συσχετίστηκε με χειρότερη συμμόρφωση. Το αποτέλεσμα αυτό διαφέρει από τα αποτελέσματα άλλων μελετών, όπου η συμμόρφωση ήταν καλύτερη σε ασθενείς που λάμβαναν άτυπα αντιψυχωσικά φάρμακα.

Οι συγγραφείς κατέληξαν ότι ειδικά η εργασία, η λειτουργικότητα και η κοινωνική υποστήριξη θα μπορούσαν να αποτελέσουν υποσχόμενους στόχους για τη βελτίωση της συμμόρφωσης σε ασθενείς με σχιζοφρένεια ή διπολική διαταραχή.

Δημήτρης Οικονόμου Ψυχίατρος-Ψυχοθεραπευτής